Бала кезден басталса

Бала кезден басталса

Маңғыстау газеті,04-маусым-1993 ж.

«Табиғатсыз адамзаттың күні жоқ,

Оны айтуға табиғаттың тілі жоқ»

Жас ұрпақтың табиғатты қорғауға тәрбиелеу балабақшадан, мектептен басталады. Біз бәріміз де табиғатты қорғауда, сақтауда және оны дұрыс пайдалануда ұрпақ алдында, тарих алдында жауаптымыз. Міне, осы тұрғыдан барлық жеткіншіктерге экологиялық тәрбие мен білім беру – олардың дұрыс дүние тану көзқарасын қалыптастырады. Осы бағытта дайындалған Серікбол Қондыбайдың «Бала кезден басталса» атты мақаласынан үзінді ұсынамыз.

....«Экология» деген сөзді жиі қолданып жүргенімізбен, оның құлаққа әбден сіңісті болып кеткенімен мән-мағына, байыбына әлі жете қоймағанымыз ақиқат. Оған өткен заман да кері әсер еткен болар, бірақ ең бастысы – осы сөздің, ұғымның айналасындағы мәселелердің қаншалықты екендігін түсінбеуіміз. Айта кету керек, баспасөз бетінде жиі пайдаланылатын осы сөз табиғаттың ластануы мен бұзылуы дегенді білдірмейді. Экология - өлі табиғат пен тірі табиғаттың, адам қоғамының ішкі өмір сүру тәртібі, өзара тығыз байланыс нәтижесінде қалыптасқан тепе-теңдік, өзара қажеттілік. Сәл өзгеріс болашақтағы үлкен сапалық өзгертудің басы болмақ, аталмыш ғылым осы қажеттілік, заңдылық, тепе-теңдікті зерттейді.

Мектеп бағдарламасында экология мен табиғат қорғау тақырыбы бұрыннан да бар. Дегенмен, ол көбіне бізден алысырақ өлкелерді сипаттаумен шектеліп келгенін жоққа шығармаймыз. Биылдан бастап замана талабына сай география пәнінде өлке табиғатына, жалпы географиясына ерекше көңіл бөліне бастады. Бұрынғы бір сағаттың орнына енді бір тоқсан бойы Маңғыстау географиясын оқытып отырмыз. Экология, қоршаған ортаға байланысты мәселелер бүкіл курстың бойына ендірілген, яғни, әрбір сабақ осылармен қорытындырылады. Мұндағы өзекті жай: «өз ауылындағы аталмыш проблемаларды білмейінше, оны қалай шешудің жолдарын ойластырмайынша елдің, бүкіл жердің табиғатына деген бейғам көзқарасты өзгерту мүмкін емес».

Экологиялық тәрбие беру мына бағыттарға бөлініп оқытылады. Бірінші, климаттық, жер бедерінің, тіршілік иелерінің Маңғыстау жеріндегі өмір сүру заңдылықтарын білуге ұмтылу. Шөл даладағы өсімдіктер мен жануарлар экологиясын білмейінше оған адамның тигізетін әсері жөнінде білу мүмкін емес.

Екінші, адамның қандай әрекетінің табиғи ортаға кері әсер беретіндігі. Біздің малшылығымыз, аздаған егіншілігіміз, кәсіпорындарымыз бен кен орындарымыздың қандай табыс пен зардап әкеліп отырғандығы айтылады. Үшінші, адам мен табиғаттың арасындағы қайшылықтарды бәсеңсіту, зиянды кәсіптерді, әрекеттерді алмастыру мәселесі қарастырылады. Төртінші, табиғатқа деген тоғышырлық, мәңгүрттік көзқарасты өзгертуге ұмтылу. Ол үшін Маңғыстаудың сырт көзге сұрқай, көңілсіз көрінісінен әдемілік пен өзіндік ерекшеліктерді іздеп табу, көре білу, кеңінен насихаттау. Онсыз айналамыздағы «көрінбейтін өмірді» түсінуіміз мүмкін емес. Ал табиғат әрқашан да қателік үшін кек алады.... 

Жарияланған күні: 0 Оқылған саны: 149




12 тамыз 2020

Абай – ойшыл. Ұлы Абайдың 175 жылдығы

31 шілде 2020

Ғалым Отарбаевтың шығармалары

23 шілде 2020

Серікбол Қондыбай өміріндегі Сайын Назарбекұлының рөлі.

18 шілде 2020

"Музейдегі бір жәдігер" айдары

11 шілде 2020

Серікбол Қондыбай өміріндегі Мейірхан Ақдәулетұлының рөлі.

2 шілде 2020

Серікбол Қондыбайдың еңбектеріндегі Маңғыстаудың тарихи-мәдени кеңістігі

23 маусым 2020

Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігі

18 маусым 2020

С.Қондыбай еңбектеріндегі Қорқыт пен Аполлонның типологиялық сәйкестігі туралы.

17 маусым 2020

Жеті кәміл пір. ("Арғықазақ мифологиясы" І том 264-269 бет)

11 маусым 2020

Бәйті кешені және валгалла.

1 маусым 2020

Бүгін 1-маусым халықаралық балаларды қорғау күні.

31 мамыр 2020

Музейіміздің суретшісі Ертис Ещановтың шығармаларын назарларыңызға ұсынамыз.

29 мамыр 2020

С.Қондыбай атындағы мемориалдық музей ауласына саяхат жасайық.

17 мамыр 2020

Дайындаған: Досан Сағынтай

15 мамыр 2020

Лекцияны оқыған Карагулова Лаззат

9 мамыр 2020

Серікбол Қондыбай еңбектерімен жете танысқан еліміздің және шет елдік суретшілердің

7 мамыр 2020

Серікбол Қондыбай музейі ұжымы баршаңызды Отан қорғаушылар күні

29 сәуір 2020

Филология ғылымдарының кандидаты

28 сәуір 2020

Серікбол шығармаларының басқаларға ұқсамайтын жаңа қыры

23 сәуір 2020

"Мәдени мұра" бағдарламасы бойынша

21 сәуір 2020

С.Қондыбайдың мемориалдық музейі әлем музейлері бастаған

17 сәуір 2020

"Абақ таңба" анимациялық фильмін назарларыңызға ұсынамыз!

11 сәуір 2020

"Серікбол Қондыбай феномені" залының қысқартылған онлайн экскурсиясы

8 сәуір 2020

" С.Қондыбай мұралары: әлемдік мифология дамуына жаңаша көзқарас "