Бәйті кешені және валгалла.

Бәйті кешені және валгалла.

Бәйті ескерткіші өзінің сипаты жағынан "аса құнды мұрағат" деп ауыз толтырып айтуға тұрарлықтай дүние. Бәйті кешені Үстірттің тегістігінде орналасқан үш қорғаннан тұрады. Археологиялық "қорған" ескерткіштер Қазақстан үшін таңсық та бола қоймас, өйткені еліміздегі ертедегі көшпелілер мұрасы негізінен осы қорған - үйіктер арқылы белгілі. Бәйті кешенінің басқа нысандардан ерекшелігі-жауынгер сарматтардың тастан қашалған мүсіндерінің болуында. Барлық нысаннан орташа биіктігі 2 метр болатын жалпы саны 70-80 мүсін табылып отыр.

С.ҚОНДЫБАЙ 15 том "Таңдамалы мақалалары" 97-102 беттерінде.

Валгалла (Вальхалла) сөзін көне исланд тілінен аударғанда "өлілер сарайы" немесе "өлілер залы" дегенді білдіреді. Валгалланың арғы моделі - кәдімгі мола-қауым ежелгі "үңгір - күнге табыну орны" деген түсінік. Валгаллада өлген шейіт-жауынгер тұрады.

Маңғыстау - Үстірттен табылған, б.з.д. V-II ғғ. дай - массагеттер дәуіріне жататын "Бәйті" кешені - осы "валгаллалардың" түпнұсқаларының мысалдары болуы мүмкін. Бәйтіде де жауынгерлер мүсіндері бар. Міне, осындай ашық аспандағы көсемнің моласы - жыл сайынғы ас беру, жиын өткізу орны болған да шығар.

Ал тас мүсіндерді "өлген ата-бабалар кейпі" деп түсінген де шығар. Өйткені археологтар "Бәйті" кешенінің функциялық сипатын "героитисьон" деп атайды. Бұл батыр бабаларға арналған ескерткіш - мемориал дегенмен бірдей. Валгалланың ғұрыптық идеясы - тірі ұрпақтардың өлген жауынгер ата-бабаларын құрметтеу.

Сарыарқа жеріндегі мұртты обалар мен балбалдарды да, Үстірттен табылған Бәйті мүсіндерін де кешенді түрде зерттеп көрген ешкім жоқ. Дұрысы, осы мәселелер арнайы мәселе ретінде зерттеушілердің ізденістері қатарына қойылып көрмегенге ұқсайды.

С.Қондыбайдың "Қазақ даласы және герман тәңірлері" кітабындағы

(31-35 беттер). 

Жарияланған күні: 0 Оқылған саны: 262




16 желтоқсан 2020

16 желтоқсан – ата бабамыздың арманы орындалып, жасампаздығымызды жаңа белеске көтерген Тәуелсіздік күні.

15 желтоқсан 2020

Тәуелсіздік мерекесіне орай музейімізде «Тәуелсіздік – тірегім!» атты мерекелік шара өткізілді

15 желтоқсан 2020

16-желтоқсан Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күніне орай музейімізде мерекелік шара өткізілді.

10 желтоқсан 2020

"AMEN Animation Film festival-2020" халықаралық байқауы

3 желтоқсан 2020

ҚР Ұлттық валюта күніне, қаржы жүйесі қызметкерлерінің кәсіби мерекесіне орай Маңғыстау облысының әкімінің алғысы жарияланды

30 қараша 2020

Тұңғыш Президенті күні

19 қараша 2020

"Ғаламның мифтік моделі" залының онлайн экскурсиясы

19 қараша 2020

"Ғаламның мифтік моделі" залының онлайн экскурсиясын ұсынамыз

12 қараша 2020

Бала кезден басталса

31 қазан 2020

«Қамажай» атты мақала

24 қазан 2020

«Ұлылар Серікбол туралы» атты айдар

16 қазан 2020

Қазақтың латындық әліпбиі жөнінде

14 қазан 2020

«Серікбол Қондыбай зерттеулерінің ғылыми – танымдық тұжырымдамасы» атты ғылыми жинағының жарыққа шықты

13 қазан 2020

МЕНІҢ СЕРІКБОЛЫМ

10 қазан 2020

Қорқыт ата және уақыт.

6 қазан 2020

Жол жазбаларынан...

28 қыркүйек 2020

Әбіш Кекілбаев атындағы музейге 100 томдық кітап сыйға тартты

25 қыркүйек 2020

Әбу Насыр Әл-Фараби бабамызға 1150 жыл

22 қыркүйек 2020

Тур Хейердал атындағы «DESHT-THOR» ежелгі технологиялар және мәдени коммуникацияларының ІІІ Халықаралық фестивалі онлайн форматында өтті

19 қыркүйек 2020

Ертегілі Маңғыстау

17 қыркүйек 2020

С.Қондыбай аз ғана ғұмырында ғылыми мақалалар жаза отырып, ел болашағы үшін алаңдады.

3 қыркүйек 2020

Әркімнің өз Абайы, өз Шекспирі, өз Пушкині бар... демекші, менің Серікболым осындай

2 қыркүйек 2020

МЕНІҢ СЕРІКБОЛЫМ ...

24 тамыз 2020

Күйші, жазушы, кинодраматург, мәдениеттанушы Т.Әсемқұлов