С.Қондыбай еңбектеріндегі Қорқыт пен Аполлонның типологиялық сәйкестігі туралы.

С.Қондыбай еңбектеріндегі Қорқыт пен Аполлонның типологиялық сәйкестігі туралы.

С.Қондыбай Қорқыт пен Аполлонның типологиялық деңгейде бір бейненің екі түрлі дәстүрлі нұсқасы екендігін топшылады. Осындай сәйкестікті қисынды етер қосалқы дәйектер айтты:

1. Қорқыт - қобызшы, қобызды ойлап табушы болса, Аполлон да - музыкамен байланысты бейне, ол кифарада ойнайды,сірә, кифараны ойлап тапқан да Аполлон болар.

2. Қорқыттың жер кіндігі деп есептелген Сырдария суының бетінде, кілем үстінде отырып қобыз тарту оқиғасындағы «су бетінде қалқыған кілем» бейнесі Аполлоның дүниеге келген су бетінде қалқыған «көшпелі жер»- Астерия аралының бейнесімен бірдей.

3. Қорқыт – бақсы, Аполлон да - бақсы.

4. Қорқыттың қарындасы бар екендігі айтылады, Аполлоның да егізі- қарындасы бар.

5. Қорқыттың өзі де, қобызы да аққу бейнесімен сабақтасып жатыр, Аполлонның да аққумен байланыстылығы жөнінде айтып өттік. Ақ түйе түрінде суреттелетін Қорқыттың қанатты желмаясы - о бастағы Аққудың көшпелі қоғамның шаруашылық болмысына сай өзгерген кейіпі болып табылады.

6. Қорқыт- бақсылардың, емшілердің, сазгерлердің пірі болып есептелінеді, Аполлон болса- тоғыз музаның басшысы, өнердің қамқоршысы.

Қорқыт пен Апаллонның дүниеге келуі, яғни екеуінің де дүниеге келуі қиын болды. Қорқыт 3 жыл 9 айда дүниеге келген. Аполлонды анасы 9 күн толғатып, дүниеге әкелген. Бұдан 3 және 9 сандарына қатысты «үш-тоғыз» ұштасуының қазақ дәстүрінде орнықты модель екенін ескере отырып, 3жыл 9 күн дегеннің «үш-тоғыз» деген сөздің бұрмалануы деп те қарастыруға болады.«Үш-тоғыз»- Тәуке ханның жеті жарғысындағы қылмыстың құны ретінде төленетін айыппұл, жаза.

Сонымен қатар жер кіндігі болған Дельфіде Аполлонның моласының болуы мен жер кіндігі болған Сырдарияда Қорқыттың моласының болуы да тағы бір сәйкестік.

Міне, осының барлығы гиперборейлік Аполлон мен гиперборейлік Қорқыттың бір бейне болғандығын көрсетеді.

Материал С.Қондыбайдың «Арғықазақ мифологиясы» төртінші кітабынан алынды. 

Жарияланған күні: 18 маусым 2020Оқылған саны: 322




12 тамыз 2020

Абай – ойшыл. Ұлы Абайдың 175 жылдығы

31 шілде 2020

Ғалым Отарбаевтың шығармалары

23 шілде 2020

Серікбол Қондыбай өміріндегі Сайын Назарбекұлының рөлі.

18 шілде 2020

"Музейдегі бір жәдігер" айдары

11 шілде 2020

Серікбол Қондыбай өміріндегі Мейірхан Ақдәулетұлының рөлі.

2 шілде 2020

Серікбол Қондыбайдың еңбектеріндегі Маңғыстаудың тарихи-мәдени кеңістігі

23 маусым 2020

Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігі

18 маусым 2020

С.Қондыбай еңбектеріндегі Қорқыт пен Аполлонның типологиялық сәйкестігі туралы.

17 маусым 2020

Жеті кәміл пір. ("Арғықазақ мифологиясы" І том 264-269 бет)

11 маусым 2020

Бәйті кешені және валгалла.

1 маусым 2020

Бүгін 1-маусым халықаралық балаларды қорғау күні.

31 мамыр 2020

Музейіміздің суретшісі Ертис Ещановтың шығармаларын назарларыңызға ұсынамыз.

29 мамыр 2020

С.Қондыбай атындағы мемориалдық музей ауласына саяхат жасайық.

17 мамыр 2020

Дайындаған: Досан Сағынтай

15 мамыр 2020

Лекцияны оқыған Карагулова Лаззат

9 мамыр 2020

Серікбол Қондыбай еңбектерімен жете танысқан еліміздің және шет елдік суретшілердің

7 мамыр 2020

Серікбол Қондыбай музейі ұжымы баршаңызды Отан қорғаушылар күні

29 сәуір 2020

Филология ғылымдарының кандидаты

28 сәуір 2020

Серікбол шығармаларының басқаларға ұқсамайтын жаңа қыры

23 сәуір 2020

"Мәдени мұра" бағдарламасы бойынша

21 сәуір 2020

С.Қондыбайдың мемориалдық музейі әлем музейлері бастаған

17 сәуір 2020

"Абақ таңба" анимациялық фильмін назарларыңызға ұсынамыз!

11 сәуір 2020

"Серікбол Қондыбай феномені" залының қысқартылған онлайн экскурсиясы

8 сәуір 2020

" С.Қондыбай мұралары: әлемдік мифология дамуына жаңаша көзқарас "