С.Қондыбай еңбектеріндегі Қорқыт пен Аполлонның типологиялық сәйкестігі туралы.

С.Қондыбай еңбектеріндегі Қорқыт пен Аполлонның типологиялық сәйкестігі туралы.

С.Қондыбай Қорқыт пен Аполлонның типологиялық деңгейде бір бейненің екі түрлі дәстүрлі нұсқасы екендігін топшылады. Осындай сәйкестікті қисынды етер қосалқы дәйектер айтты:

1. Қорқыт - қобызшы, қобызды ойлап табушы болса, Аполлон да - музыкамен байланысты бейне, ол кифарада ойнайды,сірә, кифараны ойлап тапқан да Аполлон болар.

2. Қорқыттың жер кіндігі деп есептелген Сырдария суының бетінде, кілем үстінде отырып қобыз тарту оқиғасындағы «су бетінде қалқыған кілем» бейнесі Аполлоның дүниеге келген су бетінде қалқыған «көшпелі жер»- Астерия аралының бейнесімен бірдей.

3. Қорқыт – бақсы, Аполлон да - бақсы.

4. Қорқыттың қарындасы бар екендігі айтылады, Аполлоның да егізі- қарындасы бар.

5. Қорқыттың өзі де, қобызы да аққу бейнесімен сабақтасып жатыр, Аполлонның да аққумен байланыстылығы жөнінде айтып өттік. Ақ түйе түрінде суреттелетін Қорқыттың қанатты желмаясы - о бастағы Аққудың көшпелі қоғамның шаруашылық болмысына сай өзгерген кейіпі болып табылады.

6. Қорқыт- бақсылардың, емшілердің, сазгерлердің пірі болып есептелінеді, Аполлон болса- тоғыз музаның басшысы, өнердің қамқоршысы.

Қорқыт пен Апаллонның дүниеге келуі, яғни екеуінің де дүниеге келуі қиын болды. Қорқыт 3 жыл 9 айда дүниеге келген. Аполлонды анасы 9 күн толғатып, дүниеге әкелген. Бұдан 3 және 9 сандарына қатысты «үш-тоғыз» ұштасуының қазақ дәстүрінде орнықты модель екенін ескере отырып, 3жыл 9 күн дегеннің «үш-тоғыз» деген сөздің бұрмалануы деп те қарастыруға болады.«Үш-тоғыз»- Тәуке ханның жеті жарғысындағы қылмыстың құны ретінде төленетін айыппұл, жаза.

Сонымен қатар жер кіндігі болған Дельфіде Аполлонның моласының болуы мен жер кіндігі болған Сырдарияда Қорқыттың моласының болуы да тағы бір сәйкестік.

Міне, осының барлығы гиперборейлік Аполлон мен гиперборейлік Қорқыттың бір бейне болғандығын көрсетеді.

Материал С.Қондыбайдың «Арғықазақ мифологиясы» төртінші кітабынан алынды. 

Жарияланған күні: 0 Оқылған саны: 321




14 наурыз 2020

«Серікбол Қондыбай-рух жауынгері» атты деректі фильмі

11 наурыз 2020

"Серікбол жəне біз" атты мәдени шара

8 наурыз 2020

Ардақты әжелер, асыл аналар мен аяулы қыз-келіншектер!

26 ақпан 2020

"Серікбол-ғалам" ғылыми-мәдениеттанымдық эстафеталық байқауы

24 ақпан 2020

№3 орта мектепке жүрмелі көрме өткізді

13 ақпан 2020

"Нұр Отан" ХДП Маңғыстау аудандық филлиалының қолдауымен

27 қараша 2019

Хабарландыру

28 қазан 2019

Қазан айының 24-і күні С.Қондыбай атындағы мемориалдық музей Жыңғылды ауылына жылжымалы көрме өткізді

21 қазан 2019

Осы жылдың 17-18 қазан күндері музейіміздің 4 жылдық меретойын "Музейдегі түн" үлгісінде тойладық

4 қазан 2019

«С. Қондыбай өміріндегі Әбіш аға рөлі» атты мәдени шара

17 қыркүйек 2019

Серікбол Қондыбай оқулары: Мифология және ұлттану

9 тамыз 2019

Биыл тамызындың алғашқы аптасында Серікбол Қондыбай мұраларын насихаттаушы

31 шілде 2019

Жаз мезгілі біздің музейге туристердің көп келетін шағы

31 мамыр 2019

Елорда төрінде Серік Қондыбай мұралары таныстырылды.

23 мамыр 2018

"Руxани қазына-2018" республикалық байқауы

19 мамыр 2018

"Музей түні" үшінші жыл өткізілді

20 сәуір 2018

Ұлыстың ұлы күні» қай күн?

20 сәуір 2018

Қазақтың латындық әліпбиі жөнінде

10 сәуір 2018

«Серікбол Қондыбай мұралары: әлемдік мифологияның дамуына жаңаша көзқарас» конференция

5 сәуір 2018

«С.Қондыбайдың шығармаларындағы киелі сандар туралы» атты дөңгелек үстел өтті

20 наурыз 2018

«Ұлы дала рухының жаршысы» атты Ақтау қаласында шара өтті

20 наурыз 2018

«Маңғыстау Серікбол көзімен » атты интелектуалды сайыс өтті

16 наурыз 2018

«Амалмен келген 50 жас» атты квест ойыны өтті

16 наурыз 2018

«Санамызды жаңғыртқан Серікбол» атты шара өтті