С.Қондыбай еңбектеріндегі Қорқыт пен Аполлонның типологиялық сәйкестігі туралы.

С.Қондыбай еңбектеріндегі Қорқыт пен Аполлонның типологиялық сәйкестігі туралы.

С.Қондыбай Қорқыт пен Аполлонның типологиялық деңгейде бір бейненің екі түрлі дәстүрлі нұсқасы екендігін топшылады. Осындай сәйкестікті қисынды етер қосалқы дәйектер айтты:

1. Қорқыт - қобызшы, қобызды ойлап табушы болса, Аполлон да - музыкамен байланысты бейне, ол кифарада ойнайды,сірә, кифараны ойлап тапқан да Аполлон болар.

2. Қорқыттың жер кіндігі деп есептелген Сырдария суының бетінде, кілем үстінде отырып қобыз тарту оқиғасындағы «су бетінде қалқыған кілем» бейнесі Аполлоның дүниеге келген су бетінде қалқыған «көшпелі жер»- Астерия аралының бейнесімен бірдей.

3. Қорқыт – бақсы, Аполлон да - бақсы.

4. Қорқыттың қарындасы бар екендігі айтылады, Аполлоның да егізі- қарындасы бар.

5. Қорқыттың өзі де, қобызы да аққу бейнесімен сабақтасып жатыр, Аполлонның да аққумен байланыстылығы жөнінде айтып өттік. Ақ түйе түрінде суреттелетін Қорқыттың қанатты желмаясы - о бастағы Аққудың көшпелі қоғамның шаруашылық болмысына сай өзгерген кейіпі болып табылады.

6. Қорқыт- бақсылардың, емшілердің, сазгерлердің пірі болып есептелінеді, Аполлон болса- тоғыз музаның басшысы, өнердің қамқоршысы.

Қорқыт пен Апаллонның дүниеге келуі, яғни екеуінің де дүниеге келуі қиын болды. Қорқыт 3 жыл 9 айда дүниеге келген. Аполлонды анасы 9 күн толғатып, дүниеге әкелген. Бұдан 3 және 9 сандарына қатысты «үш-тоғыз» ұштасуының қазақ дәстүрінде орнықты модель екенін ескере отырып, 3жыл 9 күн дегеннің «үш-тоғыз» деген сөздің бұрмалануы деп те қарастыруға болады.«Үш-тоғыз»- Тәуке ханның жеті жарғысындағы қылмыстың құны ретінде төленетін айыппұл, жаза.

Сонымен қатар жер кіндігі болған Дельфіде Аполлонның моласының болуы мен жер кіндігі болған Сырдарияда Қорқыттың моласының болуы да тағы бір сәйкестік.

Міне, осының барлығы гиперборейлік Аполлон мен гиперборейлік Қорқыттың бір бейне болғандығын көрсетеді.

Материал С.Қондыбайдың «Арғықазақ мифологиясы» төртінші кітабынан алынды. 

Жарияланған күні: 0 Оқылған саны: 320




12 наурыз 2018

«Санамызды жаңғыртқан Серікбол» атты мәдени кеші

7 наурыз 2018

«Көктем аруы» атты сайысы

6 наурыз 2018

«Серікбол әлемі» атты конференциясы болып өтті

6 наурыз 2018

«Аяулы анашым» атты мерекелік шара болып өтті

1 наурыз 2018

«Алғыс айту міндет» атты шара өтті

28 ақпан 2018

«Өрлеу» БАҰО» АҚ филиалының ұйымдастыруымен өткізілген шара

20 ақпан 2018

«Туған өлке ғажайыптары» атты шара өткізілді

14 ақпан 2018

«Біз музейдің достарымыз» атты танымдық шара болып өтті

30 қаңтар 2018

«Маңғыстау құдықшылары» атты тәрбие сағаты

23 қаңтар 2018

Хабарландыру!

12 қаңтар 2018

«Үміт шырғалаңы» қоғамдық қорымен біріккен қайырымдылық шарасы өтті

1 қаңтар 2018

Жаңа жыл құтты болсын!

16 желтоқсан 2017

"Тәуелсіздік күні" мерекесіне орай музей тағы да жаңалықтарымен бөліскелі отыр.

1 желтоқсан 2017

29.11.2017ж. музейде Қазақстан Республикасының "Тұңғыш Президенті" күніне орай шара өткізіліп, алғаш рет "КВЕСТ" ойыны ұйымдастырылып оқушылардың қатысуына мүмкіндік берілді.

16 қазан 2017

11.10 күні музейдің 2 жылдығына орай мерекелік шара өтті.

11 қазан 2017

"Желтоқсан жаңғырығы 30 жылдан соң" атты тақырыпта кездесу өтті

28 қыркүйек 2017

27 қыркүйек күні музейге Атырау қаласынан "Атырау облысы тариxи - өлкетану музейінің" қызметкерлері келді.

18 қыркүйек 2017

Рухани жаңғыру

18 қыркүйек 2017

Музейіміздің қос маманы

5 шілде 2017

"Астана- арман қала" атты шара

7 маусым 2017

7 маусым тәжірибе алмасу

2 маусым 2017

Халықаралық балаларды қорғау күніне орай "Әлемнің сәні - балалар" атты шара болып өтті.

20 мамыр 2017

18мамыр күні МОМБ "Мемориалдық мұражайында" "музей түні" болып өтті.

19 мамыр 2017

Музейіміздің қос маманы күні